Gaśnice - rodzaje, przeglądy i wymagania prawne
Gaśnica to podręczny sprzęt gaśniczy przeznaczony do gaszenia pożaru w jego początkowej fazie. Wyjaśniamy rodzaje gaśnic, dobór do klasy pożaru, obowiązkowe terminy przeglądów oraz przepisy, z których te obowiązki wynikają.
Gaśnica jest podstawowym elementem wyposażenia przeciwpożarowego niemal każdego obiektu. Jej zadaniem jest umożliwienie ugaszenia pożaru w zarodku, zanim rozwinie się on do rozmiarów wymagających interwencji straży pożarnej. Obowiązek wyposażenia obiektu w gaśnice oraz utrzymania ich w pełnej sprawności technicznej spoczywa na właścicielu, zarządcy lub użytkowniku obiektu.
Rodzaje gaśnic
W Polsce spotkasz przede wszystkim pięć typów gaśnic. Różnią się środkiem gaśniczym i klasami pożarów, do których są przeznaczone - typ rozpoznasz po opisie i piktogramach na etykiecie.
Jaka gaśnica do jakiego pożaru
Gaśnicę dobiera się do klasy pożaru, czyli do rodzaju materiału, który może się zapalić. Oznaczenie literowe na etykiecie (np. ABC) wskazuje klasy, do których gaśnica jest przeznaczona.
| Klasa pożaru | Proszkowa | Śniegowa CO₂ | Pianowa | Gastronom. (F) | Mgłowa |
|---|---|---|---|---|---|
| A materiały stałe | nadaje się | nie stosować | nadaje się | nadaje się | nadaje się |
| B ciecze i paliwa | nadaje się | nadaje się | nadaje się | nie stosować | zależnie od modelu |
| C gazy | nadaje się | nie stosować | nie stosować | nie stosować | nie stosować |
| D metale | nie stosować | nie stosować | nie stosować | nie stosować | nie stosować |
| F tłuszcze | nie stosować | nie stosować | nie stosować | nadaje się | nadaje się |
| ⚡ urządzenia elektryczne | nadaje się | nadaje się | nie stosować | nie stosować | nadaje się |
✓ nadaje się · ✗ nie stosować · ~ zależnie od modelu (sprawdź etykietę). Pożaru gazu (C) nie gaś przed odcięciem dopływu. Do metali (D) potrzebna jest specjalistyczna gaśnica proszkowa klasy D — żaden z powyższych typów ich nie gasi.
Dobierz gaśnicę do pomieszczenia
Wskaż pomieszczenie lub zagrożenie, a podpowiemy typ gaśnicy i to, czego w danym miejscu używać nie wolno.
Gaśnica proszkowa ABC 1–2 kg lub gaśnica na mgłę wodną (mniej szkód po użyciu).
W kuchni domowej najskuteczniejszy jest koc gaśniczy — palącego się tłuszczu nigdy nie gaś wodą.
To wskazówka orientacyjna. Ostateczny dobór wynika z klas pożarów występujących w danej strefie i z instrukcji bezpieczeństwa pożarowego — w jednym pomieszczeniu może być potrzebna więcej niż jedna gaśnica różnego typu.
Jak użyć gaśnicy
Obsługa większości gaśnic sprowadza się do czterech kroków. Strumień kieruj w podstawę ognia, a nie w płomienie, i gaś z bezpiecznej odległości, mając za plecami drogę ucieczki.
Podstawa prawna
Obowiązek stosowania i konserwacji gaśnic wynika wprost z aktów prawnych - ustawy o ochronie przeciwpożarowej oraz rozporządzenia wykonawczego Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
„Urządzenia przeciwpożarowe oraz gaśnice przenośne i przewoźne, zwane dalej „gaśnicami”, powinny być poddawane przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym, zgodnie z zasadami i w sposób określony w Polskich Normach dotyczących urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic, w dokumentacji techniczno-ruchowej oraz w instrukcjach obsługi, opracowanych przez ich producentów. Przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne powinny być przeprowadzane w okresach ustalonych przez producenta, nie rzadziej jednak niż raz w roku.”
Sama ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 188) nakłada na właściciela, zarządcę lub użytkownika obiektu ogólny obowiązek wyposażenia go w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice oraz utrzymywania ich w stanie zapewniającym sprawne działanie.
Norma wyrobu
Budowa gaśnicy
Terminy przeglądów i remontu
Przegląd techniczny i konserwację wykonuje się w okresach ustalonych przez producenta, nie rzadziej niż raz w roku. Niezależnie od przeglądu rocznego gaśnice podlegają okresowemu remontowi, a zbiorniki gaśnic CO₂ - dozorowi technicznemu (UDT).
Podaj datę ostatniego przeglądu, aby sprawdzić termin.
Wynik orientacyjny. Wiążący jest termin z etykiety (kontrolki) i harmonogram producenta — pierwszy przegląd nowej gaśnicy bywa wyznaczany po 12 miesiącach, a w gaśnicach samochodowych czasem po 2 latach od produkcji. „Ważność środka” (zwykle ok. 5 lat) to co innego niż termin przeglądu.
| Czynność | Częstotliwość | Uwagi |
|---|---|---|
| Przegląd / konserwacja | nie rzadziej niż co 12 miesięcy | obowiązek z § 3 rozporządzenia MSWiA |
| Remont (wymiana środka gaśniczego) | zwykle co 5 lat | zależnie od typu i instrukcji producenta |
| Próba ciśnieniowa / dozór UDT (gaśnice CO₂) | wg przepisów o dozorze technicznym | zbiornik to urządzenie ciśnieniowe |
Ile kosztuje przegląd gaśnic?
Roczny przegląd pojedynczej gaśnicy to zwykle koszt kilkunastu do kilkudziesięciu złotych - zależnie od typu i wielkości. Policz orientacyjny koszt dla całego obiektu, podając liczbę urządzeń.
Ceny orientacyjne, różnią się regionem i serwisem; zwykle dochodzi koszt dojazdu lub minimum zlecenia. Rozszerzona konserwacja co ok. 5 lat (wymiana środka) jest droższa — dla gaśnic zwykle 40–80 zł za sztukę. Gaśnice CO₂ mają dodatkowo koszt dozoru UDT.
Oznakowanie sprawności
Po wykonaniu czynności konserwacyjnych gaśnica otrzymuje etykietę (kontrolkę) z datą przeglądu, terminem następnego przeglądu oraz danymi konserwatora. Etykieta jest widocznym dla użytkownika i kontroli dowodem aktualności sprzętu.
Dokumentacja z przeglądu
Przegląd gaśnicy to nie tylko czynność techniczna - powstaje przy nim dokumentacja, którą sprawdza kontrola Państwowej Straży Pożarnej i która jest dowodem dopełnienia obowiązku konserwacji. W praktyce z jednego przeglądu powstaje kilka powiązanych dokumentów.
- Protokół z przeglądu i konserwacji gaśnic - główny dokument potwierdzający wykonane czynności i stan sprzętu.
- Etykieta / kontrolka sprawności naklejana na gaśnicę - z datą przeglądu i terminem następnego.
- Wpis do karty ewidencyjnej gaśnicy oraz rejestru gaśnic w obiekcie - historia urządzenia.
- Protokół wycofania (złomowania) - gdy gaśnica nie nadaje się do dalszego użytkowania i jest usuwana z obiektu.
Najczęstsze pytania
Co ile lat robi się przegląd gaśnicy?
Przegląd techniczny i konserwację gaśnicy wykonuje się w okresach ustalonych przez producenta, ale nie rzadziej niż raz na 12 miesięcy. Obowiązek ten wynika z § 3 ust. 3 rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r.
Czym różni się przegląd od remontu gaśnicy?
Przegląd (konserwacja) to coroczna kontrola sprawności gaśnicy. Remont to głębsza czynność polegająca m.in. na wymianie środka gaśniczego i części eksploatacyjnych - wykonuje się go zwykle co 5 lat, zależnie od typu gaśnicy i instrukcji producenta.
Jaka gaśnica do domu lub biura?
Do większości pomieszczeń, w tym mieszkań i biur, odpowiednia jest gaśnica proszkowa ABC, która gasi pożary ciał stałych, cieczy i gazów. W kuchni gastronomicznej potrzebna jest dodatkowo gaśnica do klasy F.
Szukasz narzędzia, które prowadzi te przeglądy za Ciebie?
Oprogramowanie dla konserwatorów PPOŻ — Gaśnica·Control →Skan QR, checklist zgodny z PN-EN 3-7, protokół PDF w 30 sekund, podpis klienta, faktura KSeF i portal klienta. Stały abonament 50 zł / użytkownik / miesiąc. Okres próbny bez karty.